Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) հայտարարել է, որ մտահոգված է Հայաստանում 2026 թվականի հունիսի 7-ին նշանակված խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման պայմաններով։ Այս եզրահանգումը ձևակերպվել է երկօրյա այցի արդյունքում, որը պատվիրակությունը կատարել է Հայաստանում։
Ըստ ԵԽԽՎ-ի հայտարարության՝ օտարերկրյա միջամտության բնույթը Հայաստանում զգալիորեն բարդացել է։ Այն դուրս է եկել ավանդական ապատեղեկատվության շրջանակներից և ներառում է ֆինանսական միջամտություն, կիբեռհարձակումներ, տնտեսական ճնշումներ և ընտրական գործընթացի ուղղակի մանիպուլյացիայի փորձեր։ Այս հիբրիդային մարտավարության նպատակը ոչ միայն հասարակական կարծիքի ձևավորումն է, այլև երկարաժամկետ աշխարհաքաղաքական ազդեցության հաստատումը։
Հատկանշական է, որ ԵԽԽՎ-ի պատվիրակությունը հաղորդել է Ռուսաստանի նախագահի ուղղակի և ակնհայտ խնդրանքների մասին, որոնք ուղղված են եղել Հայաստանի վարչապետին՝ աջակցելու Ռուսաստանի հայ համայնքի քվեարկությանը։ Բացի այդ, հայտնի է դարձել, որ Սփյուռքի որոշ կազմակերպություններ ֆինանսական խրախուսանքներ են առաջարկել ընդդիմադիր կուսակցությունների ներկայացուցիչներին՝ Հայաստան մեկնելու և ընտրություններին մասնակցելու համար։
ԵԽԽՎ-ն ընդգծում է, որ նման միջամտությունը մշտական և հարմարվողական սպառնալիք է, որը դուրս է գալիս ընտրական շրջանակներից։ Պատվիրակությունը նաև նշել է արևմտյան որոշ գործընկերների կողմից իշխող կուսակցությանը դեկլարատիվ աջակցությունը։
ԵԽԽՎ-ն բարձր է գնահատում Հայաստանի իրավական և նորմատիվ բազան՝ ուղղված ոչ իրավաչափ ազդեցությանը հակազդելուն, սակայն նշում է, որ գոյություն ունեցող մեխանիզմները պետք է ուժեղացվեն՝ գաղտնի, համակարգված և անդրսահմանային սպառնալիքների դեմ պայքարելու համար։ Պատվիրակությունը կոչ է անում շտապ ամրապնդել ինստիտուցիոնալ կարողությունները, ուժեղացնել միջգերատեսչական համակարգումը և բարձրացնել քաղաքական արշավների ֆինանսավորման թափանցիկությունը։
Այլ մտահոգությունների շարքում ԵԽԽՎ-ն նշել է աճող քաղաքացիական բևեռացումը, ինստիտուտների նկատմամբ բնակչության վստահության ցածր մակարդակը, ինչպես նաև քաղաքականության նկատմամբ հետաքրքրության ընդհանուր բացակայությունը, հատկապես երիտասարդ սերնդի շրջանում։ Պատվիրակությունը նաև լսել է խիստ նախընտրական հռետորաբանության, վարչական ռեսուրսների ոչ նպատակային օգտագործման, ընտրողների վրա ճնշումների և ընտրակաշառքի մեղադրանքների մասին։
ԵԽԽՎ-ն մտահոգված է իրավապաշտպանների, լրագրողների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների դեմ ուղղված ապատեղեկատվության աճով, ինչպես նաև «օտարերկրյա գործակալի» մեղադրանքներով, որոնք խաթարում են հանրային վստահությունը։ Պատվիրակությունը նաև նշել է աճող իրավաբանական ճնշումները, ներառյալ քաղաքացիական հասարակության, լրագրողների և ընտրությունների դիտորդների դեմ ուղղված հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերը (SLAPP), որոնք սպառնում են ճնշել խոսքի ազատությունը։
ԵԽԽՎ-ն կուղարկի լայնամասշտաբ դիտորդական առաքելություն 2026 թվականի հունիսի 7-ին ընտրությունները դիտարկելու համար՝ համատեղ գործելով ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի, ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի և Եվրախորհրդարանի դիտորդների հետ։
