Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը հանրության ուշադրությունը հրավիրել է Երևանում ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանի և ԱՄՆ պետքարտուղարի կողմից ստորագրված երեք փաստաթղթերի որոշ կողմերի վրա, որոնք, նրա կարծիքով, պահանջում են մանրակրկիտ վերլուծություն։
Այս փաստաթղթերը, որոնց շարքում են համապարփակ ռազմավարական գործընկերության կանոնադրությունը, կրիտիկական հողային օգտակար հանածոների արդյունահանման վերաբերյալ շրջանակային հուշագիրը և «Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի երթուղի» (TRIPP) նախագծի համաձայնագիրը, դուրս են մնացել ընդիմության ուշադրության շրջանակից։
Հանքային ռեսուրսների հարցում ԵՄ-ի դեմ ԱՄՆ-ի շահերը
Քաղաքական գործիչը հատկապես մանրամասն անդրադարձել է կրիտիկական հողային օգտակար հանածոների արդյունահանման վերաբերյալ հուշագրին։ Նրա խոսքով՝ այս փաստաթուղթը, որին ԱՄՆ-ը շատ մեծ կարևորություն է տալիս, ոչ թե նպատակ ունի Մոսկվային կամ Պեկինին դուրս մղել, այլ Եվրոպական միության երկրներին։
«Ըստ էության, ստորագրված փաստաթղթի համաձայն, Երևանը պարտավորություն է ստանձնում իր հանքային ռեսուրսները վաճառել առաջին հերթին ԱՄՆ-ին, այլ ոչ թե ԵՄ-ին։ Դրանով իսկ Վաշինգտոնը ցանկանում է ԵՄ-ից խլել հայկական մոլիբդենը, որի ծավալները կազմում են համաշխարհային պաշարների 7%-ը, և որի գլխավոր սպառողը ԵՄ պետություններն են»,- պնդել է Աշոտյանը։
Համապարփակ գործընկերություն՝ Բայդենի նախաձեռնության «թյունինգ»
Նա նաև անդրադարձել է համապարփակ ռազմավարական գործընկերության կանոնադրությանը՝ նշելով, որ այն ինքնին հետաքրքիր փաստաթուղթ է։ Ըստ նրա՝ Ջո Բայդենի վարչակազմն արդեն ստորագրել էր նմանատիպ համաձայնագիր հայկական կողմի հետ։ Նոր փաստաթուղթն իր էությամբ համապարփակ է, սակայն, ինչպես նշել է Աշոտյանը, այս «համապարփակությունն» ավելի շատ ձևակերպման կոսմետիկ փոփոխություն է, քան իսկական բովանդակային փոփոխություն։
«Համապարփակ» հասկացությունը ենթադրում է համագործակցություն անվտանգության և պաշտպանության ոլորտներում, սակայն փաստաթղթում չկան որևէ առարկայական ակնարկներ այդ հարցում։ ԱՄՆ-ը որևէ պարտավորություն չի ստանձնում Հայաստանի պաշտպանության հարցում, բացի բարդ սխեմայով ամերիկյան սպառազինություն ձեռք բերելու հնարավորությունից։
TRIPP նախագիծը՝ հայ-ամերիկյանից դեպի հայ-ամերիկա-ադրբեջանական
Արմեն Աշոտյանը հատկապես մտահոգություն է հայտնել TRIPP նախագծի վերաբերյալ համաձայնագրի կապակցությամբ։ Նրա կարծիքով, այս փաստաթուղթը պարունակում է լուրջ սպառնալիքներ Հայաստանի համար։
«Առաջին հերթին խոսքն այն մասին է, որ հայ-ամերիկյան նախագիծը կարող է հեշտությամբ վերածվել հայ-ամերիկա-ադրբեջանականի։ Նոր փաստաթղթում այլևս չկա արգելք կողմերի համար՝ վերավաճառելու ստեղծվող համատեղ ձեռնարկության բաժնետոմսերը, որտեղ այժմ բաժնետոմսերի 74%-ը պատկանում է ԱՄՆ-ին, իսկ 26%-ը՝ հայկական կողմին։ Այս ամենը մեծացնում է մեր մտահոգությունն առ այն, որ նախագիծը չի լինի միայն հայ-ամերիկյան։ Ակնհայտ է, որ նոր փաստաթղթով, կողմերի համաձայնությամբ, բաժնետոմսերի մի մասը կարող է փոխանցվել երրորդ կողմի, որտեղ առաջին շարքերում Թուրքիան ու Ադրբեջանն են»,- նկատել է նա՝ չբացառելով նաև թուրք-ադրբեջանական ֆիրմաների հայտնվելու հնարավորությունը՝ որպես նախագծի ենթակապալառուներ։
